HOME
Tin Thế Giới
 
Tổng thống Philippines bị chỉ trích vì cho đóng trang tin Rappler
 



Một phụ nữ đang đọc tin trên trang mạng Rappler ở Manila hôm 15/1/2018. AFP

(RFA): Chính phủ Philippines hôm 16 tháng giêng 1 đã khước từ kêu gọi bãi bỏ lệnh đóng cửa trang báo mạng Rappler vốn đưa nhiều tin có tính chỉ trích về cuộc chiến chống buôn lậu ma tuý của Tổng thống Rodrigo Duterte.
Trước đó, vào hôm thứ hai, ngày 15/1, chính phủ Philippines đã quyết định thu hồi giấy phép của trang mạng Rappler với cáo buộc trang tin này do người nước ngoài điều hành, trái với quy định của Philippines.
Bộ Tư Pháp nước này thậm chí còn cho biết có khả năng tờ báo sẽ bị truy tố.
Hãng tin AFP trích lời Thứ trưởng Tư pháp Erickson Balmes nói rằng cơ quan này đang điều tra xem Rappler có vi phạm luật pháp hay không và nếu có sẽ bị truy tố.
Trong khi đó, người phát ngôn của Tổng thống Philippines, ông Harry Roque nói Tổng thống Rodrigo Duterte cảm thấy Rappler đã không công bằng khi cáo buộc ông đe dọa tự do báo chí. Ông này nói thêm là nếu Tổng thống muốn làm vậy thì ông đã có thể gửi lực lượng vũ trang đến các văn phòng của báo và khóa chúng lại. Đây là điều mà những chính phủ khác đã làm còn Tổng thống thì không bao giờ làm vậy.
Quyết định đóng cửa Rappler của chính phủ Philippines đã gây ra những lo ngại và chi trích về tình trạng mất tự do báo chí tại Philippines.
Người đại diện của Ủy ban Bảo vệ các Nhà báo có trụ sở tại Mỹ, ông Steven Butler nói quyết định này góp phần tấn công trực tiếp vào tự do báo chí ở Philippines.
Các tổ chức báo chí ở Hong Kong, Thái Lan và Philippines cũng đồng loạt đưa ra các tuyên bố thúc giục chính phủ Philippines thay đổi quyết định đóng cửa Rappler.
Câu lạc bộ những phóng viên nước ngoài ở Hong Kong trong tuyên bố mới đây gọi quyết định này là một phần trong một xu hướng rộng hơn đang được Tổng thống Duterte thực hiện nhằm bịt miệng những người chỉ trích mình.
Rappler được thành lập vào năm 2012. Trang báo này đã có những bài báo chỉ trích chính phủ của Tổng thống Duterte, trong đó đáng chú ý là cuộc chiến chống buôn lậu thuốc phiện của Tổng thống đã khiến hàng ngàn người thiệt mạng và bị quốc tế chỉ trích.
Quyết định Ủy ban Chứng khoán Philippines hôm 15/1 cho biết Rappler đã cho nhà đầu tư nước ngoài được quyền phủ quyết trong các quyết định của báo để đổi lấy một khoản đầu tư hồi năm 2015, trái với quy định của hiến pháp Philippines vốn chỉ cho phép các thể nhân Philippines được quyền này.
Rappler đã bác bỏ cáo buộc này. Giám đốc điều hành của Rappler là bà Maria Ressa nói với hãng tin CNN Philippines hôm 16/1 là Rappler sẽ làm tất cả trong quyền hạn của mình để Rappler vẫn tiếp tục hoạt động.
RFA, 16/1/2018



--------------------
"Bắc Hàn là nước nghèo nhất trong nhóm các nước phát triển"

 

Các phái đoàn Nam Hàn và Bắc Hàn đàm phán về việc đoàn nghệ thuật Bình Nhưỡng đến tham dự Thế Vận Hội Pyeongchang, Bàn Môn Điếm ngày 15/01/2018.The Unification Ministry/Yonhap via REUTERS

(RFI): Trong trò chơi «ai có nút bấm to nhất?», chính Kim Jong Un là người thắng cuộc. Cũng tương tự trong trò chơi «ai là người táo tợn nhất?», lãnh đạo Bắc Hàn đã thành công trong việc áp đặt thời khóa biểu cho tổng thống Mỹ hiện là người theo đuôi Kim Jong Un. Sau khi Kim Jong Un đề xuất gửi một phái đoàn Bắc Hàn tham dự Thế Vận Hội ở Nam Hàn, Donald Trump vào cuối tuần trước đã tuyên bố «hoàn toàn» sẵn sàng gọi điện thoại tới Bình Nhưỡng.

Phần 1: Món quà «bằng vàng» cho Moon Jae In
Trong quá trình thực hiện chiến lược của mình và bất chấp các sức ép của Hoa Kỳ, Kim Jong Un chưa bao giờ mất đi nụ cười. Thế là «lửa và cuồng nộ», nếu như không đổi bên, thì ít ra cũng bị đẩy sang phía Washington. Làm cho Bắc Hàn lớn mạnh trở lại. Được Donald Trump giúp đỡ, chế độ Bắc Hàn đã trở thành bậc thầy trong lĩnh vực tuyên truyền, quan hệ công chúng.
Mở cửa cho nhà báo rộng rãi hơn khu tự trị Tây Tạng, Bắc Hàn đã liên tục mời truyền thông nước ngoài tới, trong những năm gần đây. Do vậy, 70 nhà báo đã có thể tới theo dõi việc phóng «vệ tinh quan sát» hồi tháng 04/2012, mở đầu cho một loạt các vụ thử hoả tiễn đạn đạo với kết quả là Bắc Hàn làm chủ được vũ khí hạt nhân. Hồi tháng 05/2016, Bắc Hàn còn mời 130 nhà báo tới đưa tin về Đại hội Đảng Lao Động.
Tiệc rượu cocktail, đường trượt băng mới và bắn tên, dường như đã mang lại hiệu quả. Bắc Hàn sử dụng đan xen sức mạnh mềm và đe dọa. Dù vậy, người ta vẫn biết rất ít về điều kiện sinh sống của người dân Bắc Hàn. Thế nhưng, sau nhiều tháng bế tắc ngoại giao, một tia nắng mới dường như đang dọi vào quan hệ Liên Triều.
Nhân chủ đề này, ông Théo Clément, nghiên cứu sinh trường Ecole Normale Supérieure tại Lyon, và từng có một thời gian đến giảng dậy tại Đại học Khoa học và Công nghệ Bình Nhưỡng, khi trả lời câu hỏi của phóng viên Stephane Lagarde, báo mạng Asialyst chuyên về thời sự châu Á cho rằng đã đến lúc thế giới nên thay đổi cách nhìn về Bắc Hàn. RFI Việt ngữ xin giới thiệu toàn văn bài viết này.
Asialyst: Việc một phái đoàn Bắc Hàn tham gia Thế Vận Hội Mùa Đông Pyeongchang tại Nam Hàn đã được thảo luận vào ngày 10/01/2018, tại trụ sở của Ủy Ban Olympic Quốc Tế ở Lausanne. Ông có ngạc nhiên về thông báo này mà Kim Jong Un đưa ra trong bài diễn văn nhân dịp năm mới hay không?
Théo Clément: Theo truyền thống, diễn văn đầu năm, ngày 01/01 thường nói đến quan hệ của Bình Nhưỡng với miền Nam. Do vậy, đề xuất thiện chí của Kim Jong Un không phải là một điều bất ngờ. Ngược lại, điều gây ngạc nhiên là đề xuất được đưa ra vào lúc tình hình rất căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên. Kim Jong Un tìm cách dấn thêm một bước gây chia rẽ trong liên minh Mỹ-Hàn. Đó chính là cách khu biệt một vấn đề cụ thể (ở đây là vấn đề Thế Vận Hội) trong một bối cảnh cụ thể: đó là đối thoại Bắc-Nam và gạt hẳn Hoa Kỳ sang một bên.

Cuối cùng thì Kim Jong Un đã đáp lại đề xuất thiện chí của đồng nhiệm Nam Hàn…

Đúng là Kim Jong Un đã tặng tổng thống Nam Hàn một món quà đẹp. Sau khi lên cầm quyền với tuyên bố là sẽ hòa giải hai miền Triều Tiên, Moon Jae In đôi khi bị xem là một tổng thống yếu thế. Giờ đây, Kim Jong Un dâng tặng ông ý tưởng hai miền xích lại gần nhau. Moon Jae In đủ thông minh để nắm bắt lấy cơ hội này. Nhờ vậy, chỉ trong có ba ngày, tỷ lệ được lòng dân của ông đã tăng vọt, lên tới 72%.

Dường như phía Seoul gần như thở phào nhẹ nhõm. Điều hiếm thấy là dân Nam Hàn lo ngại về diễn tiến các sự kiện trong những tháng gần đây, đặc biệt là những động thái múa may của Donald Trump…

Trong mọi trường hợp, về phía Bình Nhưỡng, không có gì thay đổi cả. Bắc Hàn vẫn nhất quán trong chính sách của họ. Có một sự khác biệt về mức độ, chứ không phải là về bản chất giữa chiến lược mà Kim Jong Un đang tiến hành so với chiến lược của cha ông, Kim Jong Il. Do đó, tình trạng bấp bênh ngờ vực là do Hoa Kỳ gây ra và do một vị tổng thống - nói thẳng là ít đáng tin cậy - gây ra.
Đương nhiên, việc thiếu lòng tin vào một người - theo đúng từ ngữ ông ta dùng - có một «nút bấm ra lệnh tấn công nguyên tử to hơn» thật đáng lo ngại. Còn một vấn đề khác nữa, đó là Nam Hàn không có tiếng nói trong hồ sơ nguyên tử. Kim Jong Un đã thành công trong việc tách vấn đề quan hệ Bắc-Nam được xử lý trực tiếp với Seoul, ra khỏi vấn đề nguyên tử đang là chủ đề đọ sức với Hoa Kỳ.

Hiện nay, một số người ở Nam Hàn, nhất là giới nghiên cứu giảng dạy đại học mong muốn thực hiện một chương trình răn đe hạt nhân…

Nam Hàn có công nghệ và kỹ năng cần thiết để phát triển một chương trình như vậy. Đối với Seoul, đó không phải là một thách thức công nghệ, mà là quyết định chính trị. Câu hỏi được đặt ra phải chăng dân Nam Hàn là những người đầu tiên bị bom nguyên tử của Bắc Hàn đe dọa?
Cá nhân tôi nghĩ là không. Bình Nhưỡng chưa bao giờ gắn vấn đề thống nhất Triều Tiên với chương trình nguyên tử. Bắc Hàn coi Nam Hàn là một phần lãnh thổ của họ bị Mỹ chiếm đóng. Thế thì tại sao họ lại tàn phá san bằng nơi mà họ coi là lãnh thổ của mình?
Tôi hiểu là Bắc Hàn cảm thấy bị đe dọa, nhưng tôi không thấy rõ là việc ném bom nguyên tử xuống Nam Hàn thì mang lại lợi ích gì cho Bình Nhưỡng? Và chúng ta cũng thấy phản ứng nhậy cảm của Trung Quốc khi Nam Hàn triển khai hệ thống lá chắn hoả tiễn THAAD.

Tổng thống Nam Hàn nhiệm kỳ trước đã ra lệnh đóng cửa khu công nghiệp Kaesong. Vậy phải chăng những tín hiệu giảm căng thẳng này cho thấy Seoul muốn áp dụng trở lại chính sách «Vầng thái dương»?

Cho đến lúc này, tình hình chưa tiến triển đến mức ấy. Tổng thống Moon Jae In đã tuyên bố ủng hộ việc nối lại hợp tác kinh tế với Bắc Hàn và các nhà ngoại giao đang xem xét chuẩn bị cho khả năng. Tuy vậy, sự hợp tác này trở nên rất khó khăn do việc gia tăng các trừng phạt kinh tế sau các vụ thử hạt nhân và hoả tiễn đạn đạo của Bình Nhưỡng. Nếu hai miền quyết định mở lại khu công nghiệp Kaesong, chắc chắn điều này đi ngược lại lệnh cấm vận đối với Bắc Hàn. Do vậy, cần phải nghĩ tới các dàn xếp, sửa đổi nhưng có nguy cơ là Hoa Kỳ không đồng ý.
Trong khi chờ đợi, việc gửi một phái đoàn Bắc Hàn tới dự Thế Vận Hội ở Nam Hàn là một động thái vượt ra bên ngoài khuôn khổ thể thao. Người được chỉ định đàm phán về hồ sơ tham dự Olympic là đại tá Ri Son Won, đó là tổng thư ký ủy ban thống nhất hòa bình bán đảo Triều Tiên, thành viên Tiểu ban đối ngoại Quốc Hội Bắc Hàn. Nếu Bắc Hàn muốn cử một chuyên gia về các vấn đề thể thao, thì họ sẽ chọn lãnh đạo ủy ban Olympic quốc gia. Đối với tôi, việc chỉ định này là dấu hiệu cho thấy chế độ Bắc Hàn muốn đi xa hơn.
Đó là cơ hội tốt đối với Kim Jong Un?
Kim Jong Un là kẻ đã thắng trong những tháng căng thẳng gần đây. Điều này trở nên dễ dàng do Trung Quốc chơi trò nước đôi, sự yếu kém của chính phủ Nam Hàn và Nhật Bản thì không còn gì để nói với Bắc Hàn. Cuối cùng, Kim Jong Un cũng đã lợi dụng được tình trạng thê thảm của ngoại giao Hoa Kỳ.
Trong trò chơi «ai có nút bấm to nhất?» chính Kim Jong Un là người thắng cuộc. Cũng tương tự trong trò chơi «ai là người táo tợn nhất?». Lãnh đạo Bắc Hàn đã thành công trong việc áp đặt thời khóa biểu cho tổng thống Mỹ hiện là người theo đuôi Kim Jong Un. Sau khi Kim Jong Un đề xuất gửi một phái đoàn Bắc Hàn tham dự Thế Vận Hội ở Nam Hàn, Donald Trump vào cuối tuần trước đã tuyên bố «hoàn toàn» sẵn sàng gọi điện thoại tới Bình Nhưỡng.



Quang cảnh cuộc đàm phán liên Triều tại Bàn Môn Điếm về việc Bình Nhưỡng gởi đoàn nghệ thuật tham gia Thế Vận Hội Pyeongchang, ngày 15/01/2018.The Unification Ministry/Yonhap via REUTERS

Phần 2: Những đánh giá sai lầm của Hoa Kỳ và Phương Tây
Trong phần 2, giáo sư Théo Clément trình bày tiếp những cách nhìn lệch lạc của phương Tây về chuyện nội tình Bắc Hàn, các chính sách không rõ ràng của chính phủ Pháp hiện nay, những đánh giá sai lầm của các nhà ngoại giao Mỹ cũng như là mối quan hệ «bấp bênh» và đầy tính «phức tạp» giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng.
Asialyst: Phải chăng Mỹ đã đánh giá thấp khả năng hạt nhân của Bắc Hàn?
Théo Clément: Rõ ràng là các nhà ngoại giao Mỹ không ngờ rằng Bắc Hàn tiến nhanh như vậy. Giới nghiên cứu còn đang tự hỏi là Bình Nhưỡng đã làm thế nào để tiến nhanh như vậy. Việc sản xuất nhiên liệu cho hoả tiễn có thể đã được thực hiện ở trong nước trong lúc người ta nghĩ rằng Bắc Hàn phải nhập khẩu. Và nếu Bình Nhưỡng có khả năng sản xuất nhiên liệu thì họ có thể chế tạo các vật liệu nhậy cảm khác và điều này giúp thúc đẩy nhanh chương trình hạt nhân và hoả tiễn. Vấn đề không hề rõ ràng chút nào.
Trong mọi trường hợp, điều này góp phần làm cho các trừng phạt trở nên kém hiệu quả, bởi vì người ta không biết một cách chính xác Bắc Hàn đã có thể tự sản xuất được gì ở trong nước. Trong một thời gian dài, người ta đã chế giễu Bắc Hàn rằng hoả tiễn của họ nổ tung ngay ở dàn phóng ; giờ đây, điều này không làm ai vui đùa nữa. Bắc Hàn có các kỹ sư và nhà khoa học có trình độ rất cao.

Chế độ Bắc Hàn dường như đã đạt được các mục đích của mình trong lĩnh vực hạt nhân. Họ cũng giỏi về tuyên truyền, thông tin. Hồ sơ hạt nhân ngự trị cuộc thảo luận và đã làm người ta quên nói đến bản chất của chế độ hoặc cuộc sống thường ngày của người dân…

Đúng vậy và người ta thấy được điều đó ở mọi cấp độ. Ví dụ, tôi nhận thấy điều đó trong nghiên cứu ở trường đại học. Nếu ngày mai, tôi làm một dự án nghiên cứu không nói đến bom nguyên tử thì dự án đó có nguy cơ không được nhiều người quan tâm đến.
Tôi có một đồng nghiệp là nhà nhân chủng học và anh mong muốn nghiên cứu về các ngôi làng chài. Tất cả mọi người đều nói với anh rằng không có các làng chài ở Bắc Hàn ! Người ta có xu hướng quên rằng đó cũng là một quốc gia có các trường đại học, các nguyên tắc về dân số và những đặc trưng của nhân chủng học như mọi Nhà nước.
Người ta vẫn thường xuyên không nhìn nhận Bắc Hàn như là một quốc gia thực thụ. Vả lại, nước Pháp rất bị cô lập trong vấn đề Bắc Hàn. Pháp là một trong những nước hiếm hoi không công nhận Bắc Hàn như một Nhà nước. Trong Liên Hiệp Châu Âu, chỉ có Pháp và Estonia không công nhận ! Khi bước vào những năm 2000, các nhà ngoại giao Pháp đã có lập trường ủng hộ sự công nhận này.
Vào lúc đó, đã có chút le lói mở cửa kinh tế tại Bắc Hàn và nhiều nước châu Âu đã muốn nói chuyện với Bình Nhưỡng. Rất tiếc là Pháp đã không đi theo. Hiện nay, Pháp chỉ có một văn phòng hợp tác với hai nhân viên, phụ trách các vấn đề nhân đạo và văn hóa. Tôi nghĩ là giờ đây người ta ân hận bởi vì khó có thể thiết lập các mối liên hệ trong bối cảnh hiện nay.

Đã xa rồi cái thời kỳ François Mitterrand đến thăm Kim Nhật Thành hồi tháng 02/1981…

Đúng là rất xa rồi. Nếu như xem xét những tuyên bố gần đây của Emmanuel Macron hay của Jean-Yves Le Drian, người ta cảm thấy không có một khoảng lùi cần thiết để đánh giá về tình hình. Nước Pháp vẫn theo đuôi bám sát các cuộc thảo luận của khối phương Tây, đó là những cuộc thảo luận của Hoa Kỳ về vấn đề này.

Phải chăng người ta cảm thấy bị nhầm lẫn nhiều về Bắc Hàn?

Đúng thế, bởi vì trong một thời gian dài, người ta coi đó là một nước thuộc khối phương Đông (các nước xã hội chủ nghĩa theo Liên Xô cũ) như những quốc gia khác. Thế nhưng, trên thực tế, Bắc Hàn chưa bao giờ nằm trong khối đó. Có nhiều công trình của giới nghiên cứu lục tìm trong khối tài liệu lưu trữ của Nga hoặc của các nước trước đây theo nền dân chủ nhân dân và nhận thấy, đúng là Bắc Hàn theo chế độ xã hội chủ nghĩa, nhưng họ có tư tưởng riêng và có những nét xã hội riêng. Người ta đã nhìn Bắc Hàn dưới lăng kính phóng đại chống cộng, nhưng thực ra đó là một chế độ khác.

Vậy Bắc Hàn là gì? Một triều đại đỏ?

Đó là một chế độ gần gũi với các nền dân chủ nhân dân, đi kèm với sự chuyển giao quyền lực cha truyền con nối và điều này giúp tránh được sự đoạn tuyệt đã từng xẩy ra trong Liên Xô cũ giữa Staline (được coi là người bạn của Bắc Hàn) và Krouchtchev (bị coi là kẻ phản bội). Trong hồi ký, Kim Nhật Thành giải thích rằng thông qua sự chuyển giao năng động này, người dân Triều Tiên đã tìm ra cách thức bảo đảm sự tiếp nối liên tục chính sách của chế độ và tính chính đáng của bộ máy quyền lực, tránh được chủ nghĩa xét lại và cải lương. Đương nhiên, đây cũng là chế độ gia đình trị.

Trong số những định kiến về cuộc sống khó khăn tại Bắc Hàn, người ta hay nói đó là một vương quốc khép kín: Phải chăng người dân Bắc Hàn bị bưng bít, không biết gì xẩy ra ở bên ngoài?

Người dân Bắc Hàn biết rất rõ những gì xẩy ra ở bên ngoài. Vì đã có những cuộc thảo luận dài với các sinh viên, tôi nhận ra rằng đương nhiên họ có cách nhìn riêng và tiếp cận hạn chế với văn hóa phương Tây. Đó là một đất nước rất bất cân xứng về thông tin, nhưng điều này không ngăn cản người dân có được thông tin về những gì xẩy ra ở Hoa Kỳ hoặc chẳng hạn họ rất say mê văn hóa Pháp.
Đôi khi họ có những hiểu biết làm tôi hoang mang. Ví dụ, họ biết rất rõ các mạng xã hội tại phương Tây vận hành như thế nào cho dù họ chưa bao giờ sử dụng. Văn hóa phương Tây thâm nhập vào Bắc Hàn, hoặc là bị chính quyền kiểm duyệt hoặc là nhỏ giọt để rồi cuối cùng góp phần tạo ra một dạng nhận thức vụn ghép về những gì đang xẩy ra ở bên ngoài.

Chế độ của Kim Jong Un có ổn định không?

Mọi chỉ dấu cho thấy chế độ đó ổn định. Người ta có thể giả định rằng cho dù trong tương lai, Trung Quốc tỏ ra kiên quyết hơn trong vấn đề trừng phạt, cho dù Bắc Kinh đóng cửa biên giới, chế độ Bắc Hàn vẫn sống sót. Tình hình kinh tế hiện nay vững chắc hơn hồi xẩy ra nạn đói trong những năm 1990. Ngay cả khi người dân phải ăn cỏ như Putin nói, thì chế độ dường như vẫn trụ lại được.

Tuy nhiên, gần đây, người ta thấy vụ đào thoát ngoạn mục của một binh sĩ Bắc Hàn chạy qua khu vực phi quân sự dưới làn đạn. Trước đây có các nữ tiếp viên trong các nhà hàng tại Trung Quốc chạy sang Nam Hàn hoặc nhân vật số hai của sứ quán Bắc Hàn ở Luân Đôn đào tẩu…

Đúng là có chuyện người lính trẻ làm nghĩa vụ quân sự và dường như đã tại ngũ được 5 năm. Anh ta đang ở giữa chừng thời kỳ hết nghĩa vụ, một thời điểm quan trọng đối với triển vọng nghề nghiệp của anh ta. Phải chăng người ta đã nói với anh ta là còn phải tiếp tục bê bết như vậy trong quân đội thêm 5 năm nữa trước khi quay về quê làm ruộng? Dẫu sao thì đây cũng là trường hợp rất hiếm.
Nhìn chung, số người đào thoát giảm kể từ khi Kim Jong Un lên cầm quyền. Vả lại, đó là cũng là một chỉ số tốt về tình hình kinh tế của Bắc Hàn. Đất nước hoàn toàn không còn ở tình trạng như những năm 1990 nữa.
Mitsuhiro Mimura, người Nhật, giảng viên nghiên cứu đại học, thường xuyên tới Bắc Hàn, biết rất rõ nước này và nói rằng Bắc Hàn là nước nghèo nhất trong nhóm các quốc gia phát triển. Trong những năm gần đây, kinh tế Bắc Hàn đã được cải thiện rất nhiều và chế độ không tìm cách chuyên môn hóa sản xuất mà ngược lại, tìm cách sản xuất rất nhiều loại sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp để có thể tự chủ được.

Với những dự án vĩ đại mà chế độ phô trương…

Đúng thế. Có những dự án được phô trương như đường trượt tuyết trên núi Masik hay «phố tương lai» ở Bình Nhưỡng, nhưng đó là tình trạng cây che khuất rừng đấy. Nếu đi về nông thôn, bạn sẽ thấy ngày càng nhiều xe máy kéo đang hoạt động, đường xá tuyệt vời và nhiều thành phố đang chuyển đổi… Tất cả gắn liền với chính sách mở cửa, cũng như với cơ cấu thị trường nội địa của Bắc Hàn.
Trong nạn đói ở những năm 1990, người dân Bắc Hàn đã học cách tự xoay xở mà không cần đến Nhà nước. Có những mạng lưới kinh tế ít nhiều không chính thức và trong một chừng mực nào đấy được chính quyền khuyến khích. Đất nước Bắc Hàn giống như bậc thang lên núi. Càng lên phía bắc, thì càng cao. Do vậy, cần phải để cho hàng hóa lưu thông bởi vì không thể sản xuất tất cả các loại hàng hóa ở cùng một chỗ. Ví dụ, nông phẩm từ vùng duyên hải và phía nam tới và cần phải đưa hàng hóa vào miền trung.

Vai trò của Trung Quốc và các doanh nghiệp Trung Quốc ra sao?

Với Trung Quốc, Bắc Hàn có nhiều kênh trao đổi hàng hóa chính thức, hợp lệ, nhưng cũng có những kênh «xám» hoặc bất hợp pháp. Bắc Hàn ít nhiều khuyến khích nền kinh tế không chính thức này. Trung Quốc cũng vậy và tìm cách phát triển «vành đai công nghiệp» Đông Bắc (Dongbei) bao gồm các tỉnh ở phía đông bắc Trung Quốc.

Các đầu tư của Trung Quốc vào Bắc Hàn đang ở đâu?

Năm 2002, đợt cải cách dưới thời Kim Jong Il đã kéo theo làn sóng đầu tư của Trung Quốc vào Bắc Hàn. Vào cuối những năm 90, chỉ có một doanh nghiệp Trung Quốc hiện diện tại Bắc Hàn. Ngày nay, có khoảng 120 doanh nghiệp Trung Quốc. Ngược lại, từ năm 2015, người ta nhận thấy đầu tư Trung Quốc giảm do căng thẳng gia tăng. Người ta không rõ liệu có phải do Trung Quốc không tính đến những khoản đầu tư này nữa hay không trong các số liệu thống kê và qua đó che dấu các trao đổi kinh tế với Bắc Hàn hay phải chăng các số liệu nói trên đúng với thực tế.

Về mặt ngoại giao, Bắc Kinh chơi trò gì trong quan hệ với Bình Nhưỡng?

Bắc Kinh trong tình thế bấp bênh về ngoại giao cực kỳ phức tạp. Trung Quốc duy trì lập trường chờ đợi nhằm giữ cho tình hình ổn định. Họ nói đang thực hiện các trừng phạt nhưng các xe tải có thể được phép hoặc không vẫn tiếp tục đổ về khu vực bờ sông Áp Lục (Yalu), biên giới giữa hai nước. Trong mọi trường hợp, Trung Quốc hiểu rõ rằng gây áp lực với Bắc Hàn không phải là một giải pháp. Bình Nhưỡng tìm cách kéo dài sự bền vững của các cơ cấu chính trị thông qua chính sách răn đe hạt nhân và một nước Bắc Hàn bị cô lập, suy yếu thì còn nguy hiểm hơn là một nước Bắc Hàn khỏe mạnh về kinh tế.
(Stéphane Lagarde thực hiện phỏng vấn cho trang mạng Asialyst)
RFI 15-01-2018

--------------------
"Chiến tranh tâm lý'' của Bắc Kinh chống Đài Loan

 

Trung Quốc và Đài LoanẢnh: Wikipedia

(RFI): Nguy cơ chiến tranh hạt nhân thế giới gia tăng, Tunisia kỷ niệm 7 năm cách mạng Hoa Nhài, trong không khí xã hội căng thẳng, là một số chủ đề thời sự quốc tế lớn của báo chí Pháp hôm nay. Trước hết xin giới thiệu bài «Bắc Kinh siết chặt gọng kìm xung quanh Đài Loan». Phân tích của Le Figaro cho thấy áp lực của Trung Quốc lên hòn đảo - đang có xu hướng đòi độc lập - đã gia tăng gấp bội trong năm qua, viễn cảnh chiến tranh lơ lửng.
Đe dọa mới nhất của Trung Quốc nhắm vào Đài Bắc là việc ngày 4/1/2018, Bắc Kinh đơn phương cho mở bốn hành lang bay, trong đó có tuyến bay M503, nằm sát vùng «Thông báo bay» (FIR - Flight information region) của hòn đảo. Tổng thống Đài Loan lên án «thái độ vô trách nhiệm», «không chỉ đe dọa an toàn hàng không, mà còn gây tổn hại cho tình thế nguyên trạng trong khu vực».
Đài Bắc nhìn nhận hành động này của Trung Quốc như một nỗ lực «gây áp lực chính trị», chiến đấu cơ của Trung Quốc có thể sử dụng các hành lang này, để xâm nhập vào không phận Đài Loan. Cho đến nay, kêu gọi Cơ Quan Hàng Không Dân Dụng Quốc Tế (ICAO) can thiệp từ phía Đài Bắc không có kết quả, bởi đứng đầu cơ quan quốc tế nói trên là một công dân Trung Quốc.
Le Figaro dẫn lại báo chí Đài Loan, tổng kết trong năm vừa qua, Trung Quốc đã gia tăng các cuộc tập trận không quân gần các khu vực chiến lược, sát với Đài Loan, gấp đôi so với năm 2015. Người phát ngôn Quân Đội Trung Quốc gọi các hoạt động này là nhằm «bao vây hòn đảo».
Căng thẳng giữa hai eo biển Đài Loan tăng thêm một nấc với việc, đầu tháng 12/2017, tổng thống Mỹ thông qua ngân sách quốc phòng, dự kiến tái lập các chuyến viếng thăm hải quân giữa Hoa Kỳ và Đài Loan. Bắc Kinh bắn tiếng sẽ tấn công Đài Loan, ngày nào mà chiến hạm Mỹ cập cảng Cao Hùng (Kaohsiung), một cảng lớn phía Nam hòn đảo.
Khát vọng độc lập với Trung Quốc ở Đài Loan đang gia tăng. Theo một thăm dò dư luận hồi cuối năm ngoái, chỉ có 14% dân Đài Loan còn nghĩ Đài Loan cùng với Hoa Lục là một quốc gia. Cách đây 20 năm, tỉ lệ này là 50%. «Không chinh phục được trái tim người dân Đài Loan, Bắc Kinh gia tăng gấp bội các nỗ lực quân sự».
Theo các thông tin nội bộ của Quân Đội Trung Quốc mới rò rỉ gần đây, được nhà nghiên cứu Ian Easton, chuyên gia think-tank Project 2049 dẫn lại, các đầu tư quân sự của Trung Quốc - kể từ khi ông Tập Cận Bình lên nắm quyền - chủ yếu nhắm vào cuộc chiến tương lai xâm lược Đài Loan. Trung Quốc có thể dành tới một phần ba ngân sách quân sự cho mục tiêu này. Một số tài liệu nêu ra thời điểm 2020. Tuy nhiên, một số chuyên gia lại nghi ngờ tính xác thực của thời hạn này.
Trọng Thành 15-01-2018



--------------------
Chuyên gia Pháp: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân gia tăng

 
(RFI): Cuối tuần trước, tổng thống Mỹ ra «tối hậu thư» đe dọa đơn phương phá bỏ thỏa thuận hạt nhân với Iran, Washington đồng thời dự kiến tháng Hai tới công bố các điều chỉnh theo hướng mở rộng khả năng sử dụng vũ khí vốn được coi là «răn đe chiến lược» này. Le Monde có bài tổng hợp: «Vũ khí hạt nhân: Paris lo ngại nguy cơ gia tăng». Tổng giám đốc quan hệ quốc tế và chiến lược của bộ Quân Lực Pháp, ông Philippe Errea - người mà theo Le Monde đôi khi được xếp vào nhóm «diều hâu» - có bài phát biểu trước Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp (IFRI), hôm 09/01.
Nhà ngoại giao Pháp đặc biệt nhấn mạnh đến nguy cơ căng thẳng leo thang vượt khỏi vòng kiểm soát, có thể dẫn một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân tìm cách tấn công phủ đầu (thay vì chỉ để tự vệ theo thuyết «răn đe hạt nhân»), hoặc một vụ hoả tiễn hạt nhân rời khỏi bệ phóng do bất cẩn, sẽ châm ngòi nổ chiến tranh.
Theo chuyên gia Pháp, đe dọa chiến tranh hạt nhân có thể đến từ 5 quốc gia: Iran, Bắc Hàn, Hoa Kỳ, Nga và Trung Quốc. Đối với Paris, cũng như các nước châu Âu, Iran không vi phạm thỏa thuận hạt nhân nói riêng, nhưng chương trình hoả tiễn đạn đạo của Teheran có thể là một nguy cơ về trung hạn. Thỏa thuận hạt nhân Iran, cho dù không bị chính quyền Trump phá bỏ, chỉ có tuổi đời 10 năm.
Về phần Bắc Hàn, nhà ngoại giao Pháp nhấn mạnh là: «Sẽ là sai lầm khi cho rằng, đối với Bình Nhưỡng, vũ khí hạt nhân mà nước này đang hoàn thiện, chỉ mang tính răn đe, để chống lại các đe dọa từ bên ngoài». Theo ông Philippe Errea, đã có những dấu hiệu cho thấy chính quyền Bắc Hàn đang bắt đầu gắn liền chương trình «hoả tiễn đạn đạo» với mục tiêu thống nhất bán đảo Triều Tiên bằng vũ lực.
Bên cạnh nước Nga, với chương trình vũ khí hạt nhân chiến thuật bị đánh giá là «mờ ám», Trung Quốc bị điểm mặt là «quốc gia duy nhất» trong số 5 thành viên thường trực Hội Đồng Bảo An, đang gia tăng số lượng dự trữ nhiên liệu phóng xạ.
Trọng Thành 15-01-2018



--------------------
Thế Vận Triều Tiên: «Ngoại giao thể thao» khó giúp ngăn ngừa xung đột

 
(RFI): Về căng thẳng trên báo đảo Triều Tiên tạm lắng dịu trước thềm Thế Vận Hội mùa đông tại Nam Hàn, với việc Bắc Hàn quyết định cử đoàn tham gia, tờ Libération đặt câu hỏi với nhà sử học về thể thao và chính trị Patrick Clastres, giáo sư đại học Lausanne (Thụy Sĩ). Bài viết mang tựa đề «Thế Vận Triều Tiên: Chính trị thực dụng có trọng lượng hơn chính sách ngoại giao của Ủy Ban Thế Vận (CIO)».
Nhà nghiên cứu hết sức hoài nghi về viễn cảnh quan hệ liên Triều trong thời gian tới sẽ được cải thiện, sau các cử chỉ hòa dịu của Bình Nhưỡng và Seoul. Phân tích các quan hệ phức tạp giữa các nỗ lực của giới thể thao Olympic từ một thế kỷ qua với lĩnh vực chính trị quốc tế, chuyên gia Thụy Sĩ rút ra nhận xét: cho dù có một số ví dụ tích cực trong chuyện này, như việc giúp Tây Đức và Đông Đức xích lại gần nhau trong những năm 1950-1960, tác động ngoại giao của thể thao rất hạn chế. Khẩu hiệu «đình chiến» trong thời gian Olympic vẫn chỉ là một giấc mơ của nhân loại. Đóng vai trò quyết định trong chuyện này vẫn là các quốc gia.
Chuyên gia về lịch sử thể thao và chính trị này cũng lưu ý công chúng cần thận trọng trước việc thể thao vốn có thể được sử dụng cho «các mục tiêu cao quý», cũng như cho «các chế độ xấu xa nhất». Khác với rất nhiều cuộc tranh tài về điện ảnh, hay văn học, nơi các nghệ sĩ hay tác giả không tham dự với lá quốc kỳ trong tay, giới thể thao hiện chưa làm được điều này.
Trọng Thành 15-01-2018



--------------------
Kỷ niệm 7 năm Cách mạng Tunisia: Căng thẳng tạm lắng

 
(RFI) Hồ sơ Tunisia, nhân dịp đúng 7 năm ngày Cách mạng Hoa Nhài (Chủ nhật 14/01), mở đầu phong trào phản kháng vì dân chủ, thường được gọi là «Mùa xuân Ả Rập» được nhiều báo Pháp chú ý. Dịp kỷ niệm diễn ra trong «không khí căng thẳng» là nhận định của Les Echos. Ít ngày trước dịp kỉ niệm năm nay, nhiều cuộc biểu tình dữ dội phản đối chính quyền bùng phát.
Tình hình tạm lắng lại hôm Chủ nhật vừa qua, tối hôm trước, tổng thống Essebsi đã thông báo một loạt các biện pháp hỗ trợ 120.000 gia đình thuộc diện đặc biệt khó khăn, với tổng số tiền 23,5 triệu euro, và các hứa hẹn giúp đỡ nơi ở cho những người nghèo khó nhất. Nước Tunisia hậu cách mạng vẫn đang phải đối mặt với cùng các thách thức như thời điểm chế độc độc tài Ben Ali sụp đổ. Cụ thể là nạn nghèo đói, thất nghiệp và tham nhũng, cho dù các quyền tự do đã được cải thiện.
Trọng Thành 15-01-2018



--------------------
Cải cách hành chính và kinh tế: Điều Cách mạng Tunisia chưa làm được

 
(RFI): Libération cũng theo sát hồ sơ Tunisia, với phóng sự «Tunisia: Biểu tình phản kháng mất đà, nhưng ‘‘nỗi phẫn nộ’’ vẫn còn nguyên». Libération phỏng vấn chuyên gia về thế giới Ả Rập, ông Gilbert Achcar, khẳng định các phong trào phản kháng tại Tunisia hiện nay theo cùng một lô-gic với phong trào Cách mạng lật đổ chế độ Ben Ali trước đây. Đó là khát vọng đòi dân chủ và tình cảm phẫn nộ xã hội trước thực trạng đời sống bị bần cùng hóa.
Chuyên gia Achcar cho rằng cuộc Cách mạng 2011 chỉ mới loại trừ «phần nổi của tảng băng chìm», đó là chế độ gia đình trị Ben Ali. Chính quyền hiện nay, với một tổng thống 91 tuổi, xuất thân từ chế độ cũ, đang áp dụng cùng một phương pháp điều hành như chế độ cũ. Theo ông, cuộc cách mạng mùa xuân Ả Rập không phải là một sự kiện thoáng qua, mà «là một quá trình dài, với các cao trào và thoái trào…». Tunisia cũng như khu vực này không thể nào có được ổn định, chừng nào các «chính sách kinh tế - xã hội» vĩ mô không được sửa đổi. Chuyên gia Pháp cũng liên hệ tình hình tại Tunisia với phong trào biểu tình chống chính quyền vừa bùng lên tại Iran.
Le Monde có bài phân tích «Tunisia, khủng hoảng kinh tế và xã hội kéo dài», nhận định là một trong các cản trở lớn với kinh tế quốc gia Bắc Phi này là «gánh nặng hành chính». Việc cải cách hệ thống hành chính là một điều nan giải bởi chính quyền Tunisia do liên minh hai đảng vốn có lập trường đối lập nhau điều hành. Liên minh giữa đảng Nidaa Tounes - gọi là phe cải cách, với đảng Ennahda - phe Hồi Giáo, đã cho phép đất nước «tiến lên trong quá trình dân chủ hóa», nhưng ngược lại, các cải cách về định chế kinh tế là rất khó khăn, do quan điểm của hai đảng quá xa cách.
Trọng Thành 15-01-2018



--------------------
Tunisia: Trường hợp «bất thường» của thế giới Ả Rập

 
(RFI): Le Monde có cuộc phỏng vấn ông Safwan Marsi, chuyên gia về tiến trình chuyển đổi dân chủ Tunisia, thuộc đại học Columbia (Hoa Kỳ), một người có quan điểm lạc quan về các thay đổi hiện nay tại Tunisia hậu cách mạng. Tác giả cuốn «Tunisia, một trường hợp bất thường trong thế giới Ả Rập» đưa ra các phân tích trái ngược với nhận định của chuyên gia trên Libération. Theo ông, một thành quả không thể phủ nhận được của Cách mạng, là quyền tự do ngôn luận, một trong các quyền tự do cơ bản nhất, đã được cải thiện rõ rệt.
Ông cảnh báo dân chúng Tunisia đôi khi quên rằng «cuộc chuyển đổi dân chủ đòi hỏi phải có thời gian». Điều đặc biệt đáng chú ý là Tunisia đã thành công được, điều mà các quốc gia Ả Rập khác không làm được. Tác giả cuốn «Tunisia, một trường hợp bất thường trong thế giới Ả Rập» nhấn mạnh đến sự chuyển biến của đảng Hồi Giáo Ennahda, hiện đã chấp nhận tham gia cuộc chơi dân chủ. Cho dù «khó dự đoán được tương lai», nhưng đây là một tiến bộ rất quan trọng.
Trọng Thành 15-01-2018



--------------------
Ả Rập Xê Út: Thái tử Salman quyến rũ nữ giới để dọn đường đến ngôi báu

 
(RFI): Mỗi quốc gia phải tự tìm ra con đường hiện đại hóa và dân chủ hóa cho mình, và điều này luôn là chuyện không hề đơn giản. Theo dõi các động thái mới đây của chính quyền Ả Rập Xê Út, xã luận Libération nhận xét: Ryad hiện nay có trong tay nhiều thế mạnh để hiện đại hóa, như tài nguyên khoáng sản và dân cư rất trẻ, thế nhưng cuộc cải cách mở cửa của thái tử Salman rất có thể đổ vỡ.
Libération chú ý đến cuộc triển lãm xe hơi đầu tiên tại Ả Rập Xê Út dành cho phụ nữ, mở cửa hôm thứ Năm tuần trước. Hôm tiếp theo, lần đầu tiên phụ nữ Ả Rập Xê Út được phép đi xem đấu bóng đá. Bằng cách ban nhiều quyền tự do hơn cho nữ giới, thái tử Ả Rập Xê Út hy vọng động viên được thế hệ trẻ, vốn bị các phe nhóm Hồi Giáo siêu bảo thủ Wahhabit khống chế.
Tuy nhiên, theo Libération, nỗ lực cải cách hiện nay của thái tử được tiến hành dưới sự bảo trợ của vua cha, một khi ông mất đi, điều tồi tệ nhất có thể xảy ra.
Trọng Thành 15-01-2018



--------------------
Chống nạn ấu dâm: Nỗ lực lập tổ chức quốc tế nhân chuyến giáo hoàng đi Nam Mỹ

 
(RFI): Trong lĩnh vực xã hội, Libération chú ý đến chuyến tông du của giáo hoàng Phanxicô tới Nam Mỹ. Libération cho biết, trước dịp này, khoảng 30 hiệp hội quốc tế tập hợp tại Santiago, thủ đô Chili, để chuẩn bị thành lập một tổ chức phi chính phủ quy mô toàn cầu đầu tiên, chống nạn ấu dâm trong môi trường Công Giáo.
Hoạt động này được coi là để gây áp lực với người đứng đầu đạo Công Giáo, vốn có thái độ, được đánh giá là «mâu thuẫn» trước tệ nạn lạm dụng tình dục trẻ em dai dẳng trong giới chức Công Giáo. Giáo hoàng Phanxicô hứa hẹn sẽ phải đối mặt với nhiều biểu tình tại Chili và Peru.
Trọng Thành 15-01-2018

Mỹ: Người chuyển tài liệu mật cho Wikileaks ra ứng cử thượng nghị sĩ

(RFI): Cũng Libération cho hay tin mới về cựu quân nhân Mỹ Chelsea Manning, nổi tiếng với vụ án chuyển tài liệu 700.000 tài liệu mật cho Wikileaks, và bị phạt án tù 35 năm hồi 2013. Trước khi rời chức vụ, tổng thống Obama đã ân xá cho quân nhân này. Theo Washington Post cuối tuần trước, cựu quân nhân Chelsea Manning, 30 tuổi, đã chuyển đổi giới tính thành phụ nữ khi ở trong tù, có thể ra ứng cử thượng nghị sĩ, dưới màu cờ đảng Dân Chủ, tại tiểu bang Maryland.
Chelsea Manning được nhiều người bảo vệ nhân quyền coi là «anh hùng», nhưng bị tổng thống Trump cho là kẻ «phản bội».
Trọng Thành 15-01-2018

--------------------
140 nghệ sĩ Bắc Hàn sẽ đến diễn tại Thế Vận Hội Pyeongchang

 

Lễ rước đuốc Thế Vận Hội Mùa Đông trong trang phục truyền thống tại Seoul ngày 13/01/2018. REUTERS/Kim Hong-Ji

(RFI): Căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên đang hạ nhiệt. Sau một ngày đàm phán tại Bàn Môn Điếm hôm 15/01/2018, Bắc Hàn chấp nhận gởi một dàn nhạc gồm 140 thành viên đến biểu diễn tại Thế Vận Hội Mùa Đông Pyeongchang. Thông cáo của bộ Thống Nhất Nam Hàn còn nêu rõ đoàn nghệ thuật Bắc Hàn sẽ có buổi biểu diễn tại thủ đô Seoul và tại Gangneung, gần Pyeongchang, nơi tổ chức Thế Vận Mùa Đông.
Phía Bình Nhưỡng, ngoài việc yêu cầu cho các nhạc công đi bộ qua biên giới đến Bàn Môn Điếm, cho biết sẽ gởi một nhóm tiền trạm ngay khi có thể, để chuẩn bị cho chuyến lưu diễn. Chính quyền Seoul tỏ ra hài lòng về cuộc đàm phán hôm thứ Hai này cho rằng sự góp mặt của đoàn nghệ thuật «góp phần cải thiện mối quan hệ đôi bên và tái lập tính đồng nhất văn hóa» giữa hai miền.
Reuters cho biết thêm là Nam Hàn chấp thuận đề nghị của Bắc Hàn đàm phán về thành phần phái đoàn vận động viên tham gia Thế Vận Hội vào ngày thứ Tư 17/01 tới đây, tại Nhà Hòa Bình ở Bàn Môn Điếm.
RFI 15-01-2018

--------------------
Tokyo tố cáo Bắc Kinh cho tàu ngầm hạt nhân áp sát lãnh hải Nhật Bản

 

Quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên Biển Hoa Đông do Nhật Bản kiểm soát, nhưng bị Trung Quốc đòi chủ quyền. Ảnh tư liệu chụp tháng 09/2012. Reuters

(RFI): Chính quyền Nhật Bản ngày 15/01/2018 chính thức xác nhận: chiếc tàu ngầm “lạ” bị phát hiện ngoài khơi quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên Biển Hoa Đông vào tuần trước là một trong những loại tàu hạt nhân tấn công mới của Trung Quốc. Tokyo đã tố cáo một hành vi khuấy động tình hình căng thẳng trong khu vực.
Ngay từ thứ Năm tuần trước, 11/01/2018, Nhật Bản đã chính thức lên tiếng phản đối Trung Quốc sau khi phát hiện một tàu khu trục hạm lớp Giang Khải II của Trung Quốc và một tàu ngầm “lạ” trong vùng biển bao quanh các hòn đảo dưới quyền quản lý của Tokyo. Bộ trưởng Quốc Phòng Nhật Bản Itsunori Onodera hôm nay đã xác định công khai rằng chiếc tàu ngầm bị phát hiện là loại tàu ngầm tấn công hạt nhân lớp Thương của Trung Quốc, mà theo ông có thể được trang bị hoả tiễn hành trình tầm xa. Đối với ông Onodera, chính quyền Tokyo “hết sức quan ngại trước việc tàu ngầm đi qua vùng biển tiếp giáp lãnh hải” của Nhật Bản, và xem đấy là “một hành động đơn phương làm tăng căng thẳng”.
Xin nhắc lại là vùng tiếp giáp là vùng biển rộng 12 hải lý nằm sát bên ngoài vùng lãnh hải của một quốc gia. Trung Quốc dĩ nhiên không thừa nhận đã phái tàu ngầm đến vùng Senkaku/Điếu Ngư. Trong một cuộc họp báo thường kỳ tại Bắc Kinh, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Lục Khảng cho biết là ba tàu “Hải Cảnh” của họ đã tiến hành tuần tra tại vùng biển ngoài khơi quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Theo ông Lục Khảng vào tuần trước, “tàu Hải Quân Trung Quốc đã tiến hành việc giám sát các hoạt động của phía Nhật Bản” và nhắc lại rằng quần đảo Senkaku/Điếu Ngư thuộc chủ quyền Trung Quốc. Riêng về chiếc tàu ngầm, phát ngôn viên Trung Quốc khẳng định không có thông tin.
Trọng Nghĩa 15-01-2018

--------------------
Bắc Kinh tẩy chay hội nghị quốc tế về Bắc Hàn do Mỹ chủ trương

 

Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng với ngoại trưởng Rex Tillerson và đại sứ Mỹ bên cạnh Liên Hiệp Quốc, Nikki Haley, tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ngày 18/09/2017.REUTERS/Kevin Lamarque

(RFI): Ngày 16/01/2018, ngoại trưởng từ 20 quốc gia trên thế giới sẽ tập hợp về thành phố Canada Vancouver để bàn cách gia tăng áp lực ngoại giao, và nhất là kinh tế lên Bắc Hàn nhằm kềm chế tham vọng hạt nhân của nước này. Tuy nhiên, vấn đề là tác nhân hàng đầu cho phép sức ép quốc tế đạt kết quả là Trung Quốc lại không đến dự, làm dấy lên nghi vấn về hiệu quả thực thụ của hội nghị.
Bối cảnh hội nghị về Bắc Hàn tại Vancouver do Canada và nhất là Mỹ chủ tọa khá đặc biệt, vì mở ra vào lúc tình hình bán đảo Triều Tiên có dấu hiệu giảm nhiệt hẳn đi. Bình Nhưỡng và Seoul đã nối lại đối thoại, lần đầu tiên từ hai năm nay, trong lúc Bắc Hàn liên tiếp tỏ cử chỉ hòa dịu, cho biết sẽ gửi vận động viên qua Nam Hàn để tham gia Thế Vận Hội Mùa Đông Pyeongchang.
Thế nhưng, bất chấp các tín hiệu đó, một số nước, và đặc biệt là Mỹ, đã cho rằng quốc tế vẫn phải đẩy mạnh việc mở rộng các biện pháp trừng phạt đánh vào chương trình hạt nhân của Bắc Hàn, để đạt được mục tiêu tối hậu là buộc chế độ Kim Jong Un phải từ bỏ vũ khí hạt nhân.
Đối với Mỹ, thái độ cứng rắn trong thời gian qua đang phát huy tác dụng, Bắc Hàn đang lung lay, do đó cần phải thừa thắng xông lên. Trong cuộc họp báo tại Washington, ông Brian Hook, quan chức chuyên trách chính sách ở bộ Ngoại Giao Mỹ tiết lộ rằng hội nghị Vancouver sẽ xem xét cách siết chặt cấm vận hàng hải xung quanh Bắc Hàn, ngăn chận mọi con tàu đang cố gắng chống lại trừng phạt của Liên Hiệp Quốc, đồng thời cắt đứt nguồn tài trợ nước ngoài cho chương trình vũ khí của Bình Nhưỡng.
Thế nhưng, theo Reuters, hội nghị ở Vancouver sẽ thiếu vắng Trung Quốc, nước có ảnh hưởng đáng kể trong hồ sơ Bắc Hàn trong tư cách là đồng minh duy nhất và là đối tác thương mại chủ chốt của Bình Nhưỡng. Chính quyền Bắc Kinh đã tẩy chay, thậm chí còn đả kích cuộc họp ở Vancouver, viện lẽ rằng sự kiện đó chủ yếu tập hợp các quốc gia đã đưa quân vào đánh Bắc Hàn, và đồng minh Trung Quốc, trong cuộc chiến tranh Triều Tiên 1950-1953.
Một nguồn tin ngoại giao cấp cao không ngần ngại cho là: "Nếu không có Trung Quốc, kết quả hội nghị chắc chắn bị hạn chế". Bản thân tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã từng cho rằng Trung Quốc đóng vai trò thiết yếu trong việc kềm chế tham vọng hạt nhân của Bắc Hàn, và lúc thì ca ngợi, lúc thì chỉ trích Bắc Kinh thiếu hợp tác trong việc trừng phạt Bình Nhưỡng.
Câu hỏi đặt ra là dù biết rằng Bắc Kinh có vai trò quan trọng trong hồ sơ Bắc Hàn, tại sao Hoa Kỳ không nỗ lực hơn nữa để mời Trung Quốc - và cả Nga, một nước vắng mặt khác - cùng đến Vancouver bàn về Bắc Hàn?
Trên vấn đề này, ông Triệu Thông, một chuyên gia về Bắc Hàn tại Trung Tâm Carnegie-Thanh Hoa ở Bắc Kinh, cho rằng có lẽ Mỹ không muốn Nga và Trung Quốc khuấy động hội nghị bằng cách nhắc lại các yêu cầu đình chỉ các cuộc tập trận chung Mỹ-Hàn, mà Bình Nhưỡng cho là để chuẩn bị xâm lăng Bắc Hàn.
Cho dù vậy, theo lời quan chức bộ Ngoại Giao Mỹ Brian Hook, Trung Quốc và Nga sẽ được thông báo đầy đủ về kết luận của hội nghị.
Trọng Nghĩa 15-01-2018

--------------------
Cam Bốt: Đối lập lưu vong lập đảng mới

 

Sam Rainsy, cựu lãnh đạo đảng đối lập tại trụ sở đài RFI. RFI/Khmer

(RFI): Lực lượng đối lập Cam Bốt có dấu hiệu rạn nứt. Từ Paris, lãnh đạo đối lập lưu vong Sam Rainsy thông báo thành lập «Phong Trào Cứu Nguy Dân Tộc Cam Bốt» sau khi đảng Cứu Nguy Dân Tộc bị thủ tướng Hun Sen buộc giải thể. Tuy nhiên, chiến thuật này dường như không được đối lập trong nước ủng hộ.
Trong bối cảnh chuẩn bị bầu quốc hội năm 2018, thủ tướng Cam Bốt Hun Sen khóa chặt mọi cơ may chiến thắng của đối lập mà hành động gần đây nhất là bắt giam chủ tịch đảng Cứu Nguy Dân Tộc Kem Sokha và giải thế đảng này. Hành động đàn áp của Hun Sen bị tây phương lên án.
Chủ Nhật 14/01/2018, từ Paris, lãnh đạo đối lập kỳ cựu Sam Rainsy và cũng là đồng sáng lập đảng Cứu Nguy Dân Tộc Cam Bốt, thông báo thành lập tổ chức mới, cùng tên chỉ thay từ «đảng» thành «phong trào». Khắc tinh của thủ tướng Hun Sen cho biết trong tương lai tổ chức đối lập mới sẽ kêu gọi dân chúng, công nhân đình công biểu tình, tranh đấu ôn hòa và khuyến khích quân đội tham gia phong trào.
Tuy nhiên, theo Reuters, một trong những nhân vật đối lập còn tự do tại Cam Bốt tuyên bố là «không cần một phong trào đối lập» mới. Trên Facebook, ông Muth Chantha, chánh văn phòng của chủ tịch đảng Kem Sokha nhận định là không cần một phong trào thứ hai. Nhà đối lập này cho rằng đảng Cứu Nguy Dân Tộc Cam Bốt là đại diện ý nguyện của hơn 3 triệu cử tri Cam Bốt, do vậy, đối lập trong nước sẽ tiếp tục đi tới mà không cần đổi tên.
Bình luận về sự kiện này, Reuters xem thủ tướng Hun Sen là một chính trị gia mưu lược, phối hợp sức mạnh và luật pháp để tiếp tục nắm quyền và chia rẽ hàng ngũ đối lập.
Tú Anh 15-01-2018

--------------------
Tàu dầu Iran tan vỡ trên biển Hoa Đông sau 10 ngày hỏa hoạn

 

Tàu chở dầu Sanchi của Iran bốc cháy sau khi va chạm với một tàu hàng của Trung Quốc trên biển Hoa Đông, ảnh chụp ngày 07/01/2018.China Central Television (CCTV) via REUTERS

(RFI): Ô nhiễm đe dọa biển Hoa Đông. Sanchi, chiếc tàu chở dầu của Iran mang cờ Panama, từ khi va chạm với một tàu hàng Trung Quốc ngoài khơi Thượng Hải đã cháy suốt 10 hôm trước khi chìm xuống biển ngày Chủ Nhật 14/01/2018. Toàn bộ thủy thủ, 30 người Iran và 2 người Bangladesh đã thiệt mạng. Hậu quả nghiêm trọng và lâu dài là làm tổn hại cho hệ sinh thái.
Chiếc tàu dầu đã hoàn toàn bị thiêu hủy với ngọn lửa cao gần 1km và hoàn toàn mất hết hy vọng tìm thấy nạn nhân sống sót, theo thông cáo của bộ giao thông Trung Quốc, Tân Hoa Xã và chính quyền Iran. Phần còn lại của 136.000 tấn dầu thô loang ra khoảng 10 cây số vuông và tiếp tục lan rộng thêm.
Nội bộ chính quyền Trung Quốc đưa ra hai nhận định trái ngược. Trên đài truyền hình nhà nước, một kỹ sư thuộc Cơ quan Quản lý Đại dương tuyên bố là nguy cơ ô nhiễm không cao vì «dầu thuộc loại nhẹ và trôi nổi trên biển khơi, xa bờ».
Trong khi đó, Mã Quân, giám đốc Viện Môi trường Trung Quốc, trên Hoàn Cầu Thời Báo, báo động dầu chở trên tàu Sanchi thuộc loại «cực nhẹ, rất độc hại cho sinh vật sống dưới biển».
Không giống như dầu thô, loại dầu chưng cất không nổi thành lớp trên mặt biển nhưng tạo ra một hợp chất rất độc, mắt thường không phân biệt được. Theo viên chức này, tai nạn tàu dầu Sanchi, mang theo một phần dầu nhẹ xuống đáy biển là «kịch bản xấu nhất cho môi trường».
Richard Steiner, một chuyên gia Mỹ về ô nhiễm dầu khí ở Alaska cũng cùng nhận định: Các loại cá voi, cá heo, chim biển, hải sản, rong biển ở Hoa Đông sẽ chết nhanh chóng hay bị các chứng bệnh do rối loạn sinh lý. Trứng và ấu trùng cũng bị vạ lây và do vậy tác hại sẽ kéo dài trong tương lai.
Tú Anh 15-01-2018